Στην Κοζάνη έχουμε ένα ξεχωριστό ταλέντο. Να τραγουδάμε τόσο δυνατά που μας ακούει ολόκληρη η γειτονιά και ύστερα να ανησυχούμε μήπως μας ακούσει και κανένας παραέξω.
Κάθε χρόνο, λίγο πριν ανάψουν οι Φανοί, λέμε με καμάρι ότι η Αποκριά μας δεν μοιάζει με καμία άλλη. Έχει δικό της τραγούδι, δικό της χιούμορ, τη σάτιρα που δεν ζητά άδεια και ανθρώπους που δουλεύουν μήνες για μια βραδιά γύρω από τη φωτιά.
Κι ύστερα, μόλις ακουστεί η λέξη «προβολή», αρχίζουν οι ενστάσεις. Να μην ξεπουλήσουμε το έθιμο. Να μην το κάνουμε τουριστικό προϊόν. Να μη χαθεί η παράδοση. Λες και η παράδοση θα καταστραφεί την ώρα που κάποιος από τη Λάρισα, την Αθήνα ή το εξωτερικό θα αγοράσει εισιτήριο για να δει από κοντά έναν Φανό.
Έχει σημασία να είμαστε ακριβείς. Η Αποκριά διαφημίζεται. Ο Δήμος δημοσιεύει πρόγραμμα, υπάρχει οπτικοακουστικό υλικό, γίνονται εκδηλώσεις, οι σύλλογοι σηκώνουν τεράστιο βάρος και η πόλη υποδέχεται επισκέπτες. Αυτή η δουλειά είναι πραγματική και χρειάζεται αναγνώριση.
Αρκεί όμως; Αρκεί μια αφίσα, μερικά βίντεο και ένα πρόγραμμα εκδηλώσεων για να γίνει η Κοζανίτικη Αποκριά σταθερός λόγος ταξιδιού για κάποιον που δεν έχει γνωστό στην πόλη; Ξέρει ο επισκέπτης τι είναι ο Φανός πριν έρθει; Βρίσκει εύκολα πού θα πάει, τι θα ακούσει, πού θα μείνει, πώς θα κινηθεί; Υπάρχει παρουσία που να συνεχίζεται και μετά την Καθαρά Δευτέρα;
Αν πιστεύουμε ότι έχουμε μια από τις πιο ξεχωριστές γιορτές της χώρας, θα ήταν χρήσιμο να συμπεριφερόμαστε σαν να το πιστεύουμε και τους υπόλοιπους έντεκα μήνες.
Βεβαίως, όσοι επιμένουν στον παραδοσιακό χαρακτήρα δεν μιλούν χωρίς λόγο. Ένας Φανός δεν είναι σκηνικό για influencers, ούτε οι άνθρωποί του κομπάρσοι σε διαφημιστικό. Το τραγούδι του, ο τρόπος που στήνεται η παρέα, οι ντόπιοι που κουβαλούν τη μνήμη του αξίζουν σεβασμό. Η προβολή που θα τους παραμερίσει για ένα εύκολο, αποστειρωμένο θέαμα θα κάνει ζημιά.
Υπάρχει όμως μεγάλη απόσταση ανάμεσα στο «προστατεύω τον χαρακτήρα του εθίμου» και στο «καλύτερα να το ξέρουμε μόνο εμείς». Αν η Αποκριά μας έχει τέτοια δύναμη, γιατί να φοβάται τη συνάντηση με έναν επισκέπτη που έρχεται με περιέργεια και σεβασμό;
Φανταστείτε μια καμπάνια που θα άφηνε για λίγο στην άκρη τις επίσημες κορδέλες. Έναν άνθρωπο του Φανού να εξηγεί με το δικό του χιούμορ τι συμβαίνει στη γειτονιά. Μια διαδρομή από Φανό σε Φανό, με ιστορίες, τραγούδια και πρακτικές πληροφορίες. Μια ψηφιακή παρουσία στα ελληνικά και στα αγγλικά που θα έλεγε στον ξένο επισκέπτη όχι μόνο «έλα», αλλά και «έτσι θα το ζήσεις χωρίς να το αλλοιώσεις».
Αυτό θέλει συνεργασία. Δήμο, συλλόγους, επαγγελματίες, ανθρώπους της επικοινωνίας, κατοίκους. Θέλει σχέδιο για τη φιλοξενία, όχι μόνο για τη φωτογραφία. Και θέλει να μετράμε τι απέδωσε η προβολή, αντί να χειροκροτούμε απλώς το τέλος μιας ακόμη διοργάνωσης.
Η παράδοση επιβιώνει επειδή υπάρχουν άνθρωποι που την κρατούν ζωντανή. Για να συνεχίσει να έχει μέλλον, χρειάζεται και νέους ανθρώπους να τη γνωρίζουν, να την αγαπούν και κάποτε να μπουν στον κύκλο.
Μπρε, μπρε, μπρε. Ας ανοίξουμε λίγο την πόρτα. Τη φωτιά την έχουμε ήδη ανάψει.